«Σαν τι θεωρείς λοιπόν τον εαυτόν σου και κρατάς αυτό το εγώ;»
Ποιος είσαι εσύ που λες: «εγώ και εγώ»;
Από πού κατέβηκες;
Από πού ήρθες;
Δεν ήρθες στον κόσμο εκ του μη όντος;
Από μια χούφτα χώμα δεν σε έπλασε ο Θεός;
Και πάλι, τι νομίζεις ότι θα γίνεις μετά τον θάνατό σου;
Χώμα.
Σαν τι θεωρείς λοιπόν τον εαυτό σου και κρατάς αυτό το εγώ;
Όσιος Άνθιμος της Χίου
Χ.Μ.Π.: Κάποια φορὰ εἶχα πάρει μὲ τὸ αὐτοκίνητό μου στὸ Γέροντα Πορφύριο ἕνα Ἁγιορείτη μοναχό, πολὺ πνευματικὸ ἀσκητή. Ἡ συνομιλία τους, στὴν ὁποία ἤμουν κι ἐγὼ παρών, περιεστράφη γύρω ἀπὸ τὸ θέμα τῆς προσευχῆς.
Ὁ μοναχὸς ρώτησε τὸ Γέροντα Πορφύριο πῶς πρέπει νὰ προσευχόμαστε.
Ὁ Γέροντας ρώτησε μὲ τὴ σειρά του τὸ μοναχὸ πῶς προσεύχεται ἐκεῖνος. Ὁ μοναχὸς τοῦ ἀπάντησε: «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλό».
Ρώτησε κι ἐμένα πῶς προσεύχομαι.
«Τὸ ἴδιο κι ἐγώ», τοῦ ἀπάντησα.
Ο Όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης μιλάει σε προσκυνητές για την πανταχού παρουσία του Χριστού στη ζωή μας λέγοντάς τους ότι ο Χριστός είναι το παν.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, “είναι φίλος μας και αδερφός μας, είναι δίπλα μας ανα πάσα στιγμή και όταντον αφήσουμε να μπει στην ψυχή μας εκείνη αλλάζει τελείως”.
«Γέροντα, δεν μπορώ, είναι γκρινιάρης!»
Του είπα κάποτε:
- «Γέροντα, δεν μπορώ να συνεργασθώ μ’ αυτόν τον αδελφό… είναι γκρινιάρης».
- «Μωρέ εσύ έχεις εγωισμό. Το ξέρεις; Απ’ αυτόν τα παθαίνεις όλα».
- «Το ξέρω, Γέροντα, τον έχω από μικρός. Εύχεσθε να μου δώσει ο Θεός ταπείνωση στην καρδιά μου».
- «Όταν η καρδιά έχει την αγία ταπείνωση, όλα τα βλέπει καλά και ζει στην επίγεια Άκτιστη Εκκλησία του Θεού από τώρα».
«Τὸ κακό συνεχίζεται…»
«Υπάρχει ένα ανέκδοτο που λέγει ότι στην Κόλαση βρέθηκε ένας ληστής και ένας συγγραφεύς. Κάτω και από τους δύο υπήρχε φωτιά. Κάποτε η φωτιά που έκαιγε κάτω από τον ληστή έσβησε, ενώ στον συγγραφέα αυξανόταν.
Ο συγγραφεύς ρώτησε: “Γιατί συμβαίνει αυτό; Αυτό είναι αδικία”.
Και του είπαν: “Αυτό συμβαίνει γιατί συνεχίζεται στον κόσμο το κακό που έκανες με τα βιβλία που έγραψες, ενώ του ληστή δεν συνεχίζεται”».
«Θέλω νὰ ζω φυσικά, ὄχι νὰ παίζω θέατρο»
Ας έρθουμε στη σημερινή εορτή. Εάν αυτά τα λίγα που διαβάσαμε εδώ (από τον Συναξαριστή) δεν τα ακούσουμε απλώς ως ανάγνωσμα και τα προσπεράσουμε· αν δεν αρκεστούμε στο να θαυμάσουμε απλώς τον άγιο Σάββα πώς έζησε έτσι ή έστω στο να τον παρακαλέσουμε μέσα από την ψυχή μας να πρεσβεύσει για ό,τι θέλουμε, αλλά πάρουμε αμέσως θέση – θέση ειλικρινή, τίμια – τότε θα γίνει αλλαγή στην ψυχή μας.
Να προσέξουμε: Πώς σκεφτόταν ο άγιος Σάββας; Πώς ενεργούσε; Πώς τα έπαιρνε τα πράγματα; Αν μη τι άλλο, θα πούμε: «Α! Να, γιατί γίνονται οι άγιοι άγιοι. Να, γιατί φτάνουν σε σημείο που τους αγιάζει ο Θεός. Πώς σκέπτεται τώρα εδώ, πώς ενεργεί αυτός ο άγιος! Και εγώ από πολύ μακριά το ακούω και το βλέπω αυτό, σαν να είναι κάτι ξένο προς εμένα· σαν να μην είναι για μένα».
«Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε»
= «Μην κρίνετε και μην καταδικάζετε τον πλησίον σας, ώστε να μην κατακριθείτε κι εσείς από τον Θεό.»
«ἐν ᾧ γὰρ κρίματι κρίνετε κριθήσεσθε, καὶ ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε μετρηθήσεται ὑμῖν»
= «Γιατί με το ίδιο μέτρο και με τον ίδιο τρόπο που κρίνετε, θα κριθείτε και εσείς.»
«τί δὲ βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ δοκὸν οὐ κατανοεῖς;»
Στον άνθρωπο που έχει υγιή ψυχή αποκαλύπτονται τα μυστήρια του Θεού.
Του δίδει άλλα γνωρίσματα, αυτά που λέει ο Απόστολος Παύλος:
Βρισκόμαστε σε καιρούς χαλεπούς αυτή την εποχή που ζούμε εμείς. Υπήρξαν και καλές εποχές, που ζούσαν οι άνθρωποι με αγάπη. Ο ένας εφύλαγε τον συνάνθρωπό του, τον αγαπούσε, τον βοηθούσε σε όλα τα πράγματα της ζωής. Τώρα πάμε αντίστροφη μέτρηση. Δεν προσέχουμε τη ζωή, δεν τη χαιρόμαστε. Η απιστία μας σπρώχνει μακριά από την κατάσταση της πολυτίμου αληθείας…
Όποιος κατορθώσει να κρατήσει αυτά τα δύο — την αλήθεια στον Κύριο και την αγάπη στον άνθρωπο — αυτός πέτυχε τον στόχο του και τον προορισμό του στη γη.Όπου δέν φθάνει ό άνθρωπος, βοηθάει ό Θεός - «Οί θείες δυνάμεις είναι παντοδύναμες»
- Γέροντα, πολλοί ανησυχούν τί θά γίνη μέ το ένα θέμα, τί θά γίνη μέ τό άλλο.
- Κοίταξε νά δής· τώρα ό Θεός, καί νά ήθελε νά μας αφήση, δέν μπορεί.
- Τί εννοείτε, Γέροντα;
Τώρα, καί νά θέλη νά μας αφήση, δέν μπορεί, γιατί μας πονάει, αρκεί εμείς νά έχουμε λίγο φιλότιμο. Αν έχουμε λίγο φιλότιμο, δέν θά χάσουμε τον Παράδεισο.
Όταν αγαπάς κάποιον, τον νοιώθεις ζωντανό μπροστά σου. Μοναξιά νοιώθει αυτός που δεν αγαπά, και η μοναξιά γίνεται μεγαλύτερη, όταν θέλω να με αγαπούν.
Οιοσδήποτε άνθρωπος, είτε βασιλιάς, είτε ζητιάνος είναι, μόλις θελήσει να τον αγαπούν, θα δείτε ότι αμέσως θα νοιώσει μοναξιά.
Μόλις αρχίσει να αγαπά, όχι με αγάπη ανθρώπινη αλλά ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, αρχίζει να φεύγει η μοναξιά
και ανακαλύπτει πως όλη η Εκκλησία, οι πάντες, είναι μαζί του.
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὁ ὁποῖος ἐκτὸς τῶν ἄλλων εἶναι και θεομητορικὸς θεολόγος, στὴ γνωστή Ὁμιλία του εἰς τὰ Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου ἀναφέρει, ὅτι ἡ Παναγία μας εἰσελθοῦσα στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων πρώτη αὐτὴ στὸν κόσμο ἐγκαινίασε τὴν ὁδὸ τῆς νήψεως, τῆς ἀναβάσεως τοῦ νοῦ στὸν Θεὸ καὶ τῆς ἑνώσεως τοῦ νοῦ τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό, τὴν ἡσυχαστικὴ δηλαδὴ ὁδὸ θεώσεως τοῦ ἀνθρώπου. Ἔτσι, γιὰ ὅσους ποθοῦν τὴ μυστικὴ καὶ ἡσυχαστικὴ ἄνοδο πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τὴ μυστικὴ θεωρία καὶ γνώση τοῦ Θεοῦ, ἡ Παναγία μας εἶναι τὸ πρότυπο καὶ ἡ ὁδός. Δὲν εἶναι μόνον ὁδὸς και πρότυπο για αὐτοὺς ποὺ ζοῦν στὸν κόσμο, μὲ παρθενία καὶ σεμνὸ γάμο, γιὰ τὶς μητέρες, ἀλλὰ εἶναι πρότυπο καὶ γιὰ τοὺς ἱερῶς ἡσυχάζοντες.
Ἡ ψυχὴ τοῦ Χριστιανοῦ πρέπει νὰ εἶναι λεπτή, νὰ εἶναι εὐαίσθητη, νὰ εἶναι αἰσθηματική, νὰ πετάει, ὅλο νὰ πετάει, νὰ ζεῖ μὲς στὰ ὄνειρα. Νὰ πετάει μὲς τ’ ἄπειρο, μὲς τ’ ἄστρα, μὲς τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ, μὲς τὴ σιωπή.
Ὅποιος θέλει νὰ γίνει Χριστιανός, πρέπει πρῶτα νὰ γίνει ποιητῆς. Αὐτὸ εἶναι. Πρέπει νὰ πονάεις. Ν’ ἀγαπάεις καὶ νὰ πονάεις. Νὰ πονάεις γι’ αὐτὸν ποὺ ἀγαπάεις. Ἡ ἀγάπη κάνει κόπο γιὰ τὸν ἀγαπημένο. Ὅλη νύχτα τρέχει, ἀγρυπνεῖ, ματώνει τὰ πόδια, γιὰ νὰ συναντηθεῖ μὲ τὸν ἀγαπημένο. Κάνει θυσίες, δὲν λογαριάζει τίποτε, οὔτε ἀπειλές, οὔτε δυσκολίες, ἐξαιτίας τῆς ἀγάπης. Ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν Χριστὸ εἶναι ἄλλο πράγμα, ἀπείρως ἀνώτερο.
Οἱ πειρασμοὶ παραχωροῦνται γιὰ νὰ φανερωθοῦν τὰ κρυμμένα πάθη, νὰ καταπολεμηθοῦν κι ἔτσι νὰ θεραπευθεῖ ἡ ψυχή. Εἶναι καὶ αὐτοὶ δεῖγμα τοῦ θείου ἐλέους. Γι᾿ αὐτὸ ἄφησε μὲ ἐμπιστοσύνη τὸν ἑαυτό σου στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ καὶ ζήτησε τὴ βοήθειά Του, ὥστε νὰ σὲ δυναμώσει στὸν ἀγώνα σου.
.jpg)
«Ἀπό πότε ἀρχίζουν ἡ ζωή, οἱ ἀρετές καί τά πάθη στόν ἄνθρωπο; Ἀπό ποῦ προέρχονται καί πῶς θεραπεύονται ἀποτελεσματικά;»
Σύμφωνα με την Αγία Γραφή και την Πατερική Παράδοση, η ανθρώπινη ζωή αρχίζει από τη στιγμή της σύλληψης.
«Ἐξ ἐμβρύου κοιλίας μου, Θεὸς μου εἶ σύ» (Ψαλμ. 21,11)
«Πρὶν σε πλάσω ἐν κοιλίᾳ, ἐπέγνων σε» (Ἰερεμίας 1,5)
Ο άνθρωπος από την πρώτη στιγμή της υπάρξεώς του φέρει μέσα του το “κατ’ εἰκόνα” του Θεού — δώρο θείας προελεύσεως, που φέρει τη δυνατότητα για τις αρετές (π.χ. αγάπη, πραότητα, εγκράτεια, ταπείνωση).
Είπε ο Γέροντας:
«Επέτρεψε ο Θεός για να ταπεινωθώ.»
— Μάθημα ταπείνωσης και αποδοχής του θελήματος του Θεού μέσα από τον πόνο και την ασθένεια.
Ο Γέροντας επισκεπτόταν συχνά τον Άγιο Ιωάννη τον Ρώσο (στο Προκόπι) και διηγήθηκε ότι τον είδε ζωντανό μέσα στη λάρνακα:
— «Περίμενε, πάτερ Ἰάκωβε… ἦρθαν δυο ἄνθρωποι καὶ μὲ παρακαλοῦν γιὰ ἕνα παιδί ἄρρωστο· πάω νὰ βοηθήσω.»
Η λάρνακα άδειασε, και μετά από λίγο ξαναγύρισε ο Άγιος και «τακτοποιήθηκε» σαν άνθρωπος.
