Κύριε μου, Ιησού Χριστέ, ελέησόν με

Παρασκευή 23 Ιανουαρίου 2026

Μέγα Γεροντικόν Τόμος Δ΄ – Περί Ταπεινοφροσύνης: Διδασκαλίες των Αγίων Πατέρων

Μέγα Γεροντικόν Τόμος Δ΄ – Περί ταπεινοφροσύνης

ΜΕΓΑ ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΝ

ΤΟΜΟΣ Δ´

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ´ – Περὶ ταπεινοφροσύνης


1. Ὁ ἀββᾶς Ἀντώνιος βυθίζοντας κάποια φορὰ βαθιὰ τὴ σκέψη του στοῦ Θεοῦ τὴν κρίση ζήτησε νὰ μάθει:

«Κύριε, εἶπε, πῶς μερικοὶ ζοῦν λίγα χρόνια καὶ πεθαίνουν, ἐνῷ ἄλλοι φτάνουν στὰ βαθιὰ γεράματα; Γιατὶ κάποιοι ζοῦν μέσα στὴ φτώχεια καὶ ἄλλοι πλουτίζουν; Καὶ πῶς συμβαίνει ἄδικοι νὰ πλουτίζουν καὶ δίκαιοι ἄνθρωποι νά᾿ναι φτωχοί;»

Ἄκουσε τότε μιὰ φωνὴ νὰ τοῦ λέει:

«Ἀντώνιε, τὸν ἑαυτό σου πρόσεχε. Αὐτὰ εἶναι κρίματα Θεοῦ καὶ δὲν σοῦ συμφέρει νὰ τὰ μάθεις».


2. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Ἀντώνιος στὸν ἀββᾶ Ποιμένα ὅτι ἡ σπουδαιότερη ἐργασία ποὺ ἔχει νὰ κάνει ὁ ἄνθρωπος εἶναι νὰ ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνη τῶν σφαλμάτων του ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ ἀναμένει πειρασμὸ μέχρι τελευταίας του πνοῆς.


3. Εἶπε ἐπίσης:

«Εἶδα ὅλες τὶς παγίδες τοῦ διαβόλου ἁπλωμένες πάνω στὴ γῆ καὶ στενάζοντας εἶπα: Ποιὸς ἄραγε μπορεῖ νὰ τὶς προσπεράσει αὐτές; Καὶ ἄκουσα μία φωνὴ νὰ μοῦ λέει: Ἡ ταπεινοφροσύνη».


4. Ὅποιος δὲν δοκιμάσθηκε σὲ πειρασμοὺς –εἶπε ἄλλη φορὰ– δὲν θὰ μπορέσει νὰ μπεῖ στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ.


5. Ἐπισκέφθηκαν κάποτε Γέροντες τὸν ἀββᾶ Ἀντώνιο, μαζί τους ἦταν καὶ ὁ ἀββᾶς Ἰωσήφ.

Θέλοντας ὁ Γέροντας νὰ τοὺς δοκιμάσει, τοὺς εἶπε ἕνα ρητὸ ἀπὸ τὴν ἁγία Γραφὴ καὶ ἄρχισε ἀπὸ τοὺς νεώτερους νὰ τοὺς ρωτάει ποιὸ εἶναι τὸ νόημά του.

Ὁ καθένας ἔλεγε ὅπως τὸ καταλάβαινε, καὶ ὁ Γέροντας τοῦ ἀπαντοῦσε:

«Δὲν τὸ βρῆκες».

Τελευταῖο ἀπ᾿ ὅλους ρώτησε τὸν ἀββᾶ Ἰωσήφ:

«Ἐσὺ τί νομίζεις ὅτι σημαίνει ὁ λόγος αὐτός;»

«Δὲν γνωρίζω» ἀπάντησε ἐκεῖνος.

Λέει τότε ὁ ἀββᾶς Ἀντώνιος:

«Ὁπωσδήποτε ὁ ἀββᾶς Ἰωσὴφ βρῆκε τὸν δρόμο, γιατὶ εἶπε: δὲν γνωρίζω».


6. Ἔκαναν ἕφοδο κάποτε οἱ δαίμονες στὸν ἀββᾶ Ἀρσένιο μέσα στὸ κελί του καὶ τὸν ταλαιπωροῦσαν.

Ἔφθασαν κάποια στιγμὴ οἱ διακονητές του καὶ καθὼς ἦσαν ἔξω ἀπὸ τὸ κελί, τὸν ἄκουσαν νὰ κραυγάζει πρὸς τὸν Θεὸ καὶ νὰ λέει:

«Θεέ μου, μὴ μὲ ἐγκαταλείψεις. Δὲν ἔκανα τίποτε τὸ καλὸ ἐνώπιόν σου ἀλλὰ βοήθησέ με κατὰ τὴν ἀγαθότητά σου νὰ βάλω ἀρχή».


23. Ρωτήθηκε ὁ ἀββᾶς Ἀμμωνᾶς τί εἶναι «ἡ στενὴ καὶ τεθλιμμένη ὁδός». Καὶ ἀποκρίθηκε:

«Ἡ στενὴ καὶ τεθλιμμένη ὁδὸς εἶναι νὰ πολεμάει ὁ ἄνθρωπος τοὺς λογισμούς του καὶ νὰ κόβει τὰ δικά του θελήματα ἀπὸ ἀγάπη γιὰ τὸν Θεό.

Καὶ αὐτὸ σημαίνει τὸ ρητό: Ἐγκαταλείψαμε ἐμεῖς τὰ πάντα καὶ σὲ ἀκολουθήσαμε».


28. Ἔλεγε ὁ μακαριστὸς Γρηγόριος ὁ Θεολόγος:

«Πῶς θὰ κατέβουμε πρὸς τὴν σωτήρια ταπεινοφροσύνη, χωρὶς νὰ ἐγκαταλείψουμε τὸν ὀλέθριο ὄγκο τῆς ὑπερηφάνειας; …

… Καλοσυνάτος μεταξὺ τῶν φίλων, ἤπιος στὸν ὑπηρέτη, ἀνεξίκακος στοὺς θρασεῖς, φιλάνθρωπος στοὺς ἀνήμπορους … πρόθυμος καὶ καταδεκτικὸς πρὸς ὅλους».


30. Ἔλεγε ὁ ἀββᾶς Ἐπιφάνιος:

«Ἡ Χαναναία κραυγάζει καὶ εἰσακούεται, ἡ αἱμορροοῦσα σωπαίνει καὶ καλοτυχίζεται, ὁ Φαρισαῖος μιλάει δυνατὰ καὶ καταδικάζεται, ὁ Τελώνης οὔτε ἀνοίγει τὸ στόμα καὶ δικαιώνεται».


31. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Εὐάγριος: Ἀρχὴ σωτηρίας εἶναι τὸ νὰ καταδικάζεις τὸν ἑαυτό σου.


40. Εἶπε ἐπίσης ὅτι αὐτὸς ποὺ ἔχει ταπείνωση … πᾶνε χαμένοι ὅλοι οἱ κόποι του.


41. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Ἡσαΐας:

«Ἡ συνειδητὴ παράδοση τοῦ ἑαυτοῦ μας στὸν Θεό, καὶ ἡ ὑπακοὴ στὶς ἐντολές του μὲ ταπείνωση, φέρνουν τὴν ἀγάπη καὶ ἡ ἀγάπη φέρνει τὴν ἀπάθεια».


43. Ρώτησαν τὸν ἀββᾶ Ἡσαΐα τί εἶναι ταπείνωση, κι ἐκεῖνος εἶπε:

«Ταπείνωση εἶναι νὰ θεωροῦμε τὸν ἑαυτό μας πιὸ ἁμαρτωλὸ ἀπ᾿ ὅλους … νὰ μὴν προκαλοῦμε κανέναν καὶ νὰ μὴ φθονοῦμε κανένα».


46. «Ἂς μὴ μιλάει ἡ γλῶσσα σου … Μὴν μιλήσεις ἐρήμην τῆς συνειδήσεώς σου καὶ μὴ διδάξεις χωρὶς ταπείνωση, γιὰ νὰ δεχθεῖ ἡ γῆ τὸν σπόρο σου».


49. Βρέθηκε κάποτε ὁ ἀββᾶς Θεόδωρος μὲ ἀδελφοὺς … Εἶπε τότε ὁ ἀββᾶς Θεόδωρος:

«Ἔχασαν οἱ μοναχοὶ τὴν εὐγένειά τους, νὰ λένε: συγχώρησον».


50. Ὁ ἴδιος εἶπε:

«Καμιὰ ἀρετὴ δὲν μπορεῖ νὰ συγκριθεῖ μὲ τὸ νὰ μὴν ἐξουθενώνουμε τοὺς ἄλλους».


59. Ἔλεγε ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης:

«Ἡ πόρτα τοῦ οὐρανοῦ εἶναι ἡ ταπείνωση…»


60. Εἶπε ἐπίσης: «Ἡ ταπεινοφροσύνη καὶ ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ εἶναι πάνω ἀπ᾿ ὅλες τὶς ἀρετές».


61. Ρώτησε κάποια φορά:

«Ποιὸς πούλησε τὸν Ἰωσήφ;»

«Οἱ ἀδελφοί του» ἀποκρίθηκε ἕνας ἀδελφός.

«Ὄχι», τοῦ λέει ὁ Γέροντας, «ἡ ταπείνωσή του τὸν πούλησε…»


62. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης:

«Ἀφήσαμε τὸ ἐλαφρὺ φορτίο…»


63. Ὁ ἴδιος καθόταν στὴ σύναξη…


76. Ρώτησε ἀδελφὸς τὸν ἀββᾶ Κρόνιο…


81. Ρώτησαν τὸν ἀββᾶ Λογγίνο…


84. Πήγαινε κάποτε ὁ ἀββᾶς Μακάριος…


93. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Μωυσῆς…


94. Ἀδελφὸς ρώτησε τὸν ἀββᾶ Μωυσῆ…


96. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Ματώης…


97. Ἔλεγε ἐπίσης…


98. Ἀδελφὸς ἐπισκέφθηκε τὸν ἀββᾶ Ματώη…


102. Ἀδελφὸς ρώτησε τὸν ἀββᾶ Ματώη…


107. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Ξάνθιος:

«Τὸ σκυλὶ εἶναι σὲ καλύτερη μοῖρα ἀπὸ μένα…»


112. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Ποιμήν…


113. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Ποιμήν…


114. Ἀδελφὸς ρώτησε τὸν ἀββᾶ Ποιμένα…


121. Ἀδελφὸς εἶπε στὸν ἀββᾶ Ποιμένα…


125. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Ποιμήν…


127. Εἶπε ἐπίσης…


129. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Ποιμὴν…


133. Εἶπε πάλι…


135. Εἶπε ἐπίσης…


163. Κάποιος ἀδελφὸς ρώτησε τὸν ἀββᾶ Σισόη…


165. Εἶπε ὁ ἀββᾶς Σαρματᾶς…


172. Εἶπε κάποιος Γέροντας…


177. Ρώτησαν κάποιον Γέροντα…


179. Εἶπε Γέροντας:

«Ἡ ταπείνωση δὲν ὀργίζεται, οὔτε κάνει κάποιον νὰ ὀργιστεῖ».


182. Εἶπε Γέροντας…


187. Εἶπε Γέροντας…


193. Εἶπε Γέροντας…


194. Εἶπε Γέροντας…


197. Σ᾿ κάποιον ἀπ᾿ τοὺς ἀδελφοὺς παρουσιάστηκε ὁ διάβολος…


198. Ἔλεγαν οἱ Γέροντες…


199. Ἔλεγαν γιὰ κάποιο Γέροντα…


200. Σ᾿ ἄλλο Γέροντα ἔλεγαν οἱ δαίμονες…


208. Κάποιος ἀδελφὸς ρώτησε ἕνα Γέροντα…


210. Εἶπε Γέροντας:

«Ἐὰν πεῖς σὲ κάποιον, συγχώρησέ με… καῖς τοὺς δαίμονες».


213. Ρωτήθηκε κάποιος Γέροντας τί εἶναι ταπείνωση…


214. Παρακάλεσε κάποιος ἀδελφὸς ἕνα Γέροντα…


215. Εἶπε Γέροντας…


220. Εἶπε Γέροντας…


224. Εἶπε λοιπὸν ὁ Γέροντας…


236. Κάποιος ρώτησε ἕναν Γέροντα…


254. Εἶπε κάποιος Γέροντας…


«Η ταπεινοφροσύνη είναι η κλείδα του Παραδείσου.»

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου