Ο Άγιος Βασίλειος, γεννημένος το 330 μ.Χ. στη Νεοκαισάρεια του Πόντου από γονείς ευγενείς με δυνατό χριστιανικό φρόνημα, έμελλε να γίνει Μέγας πνευματικός διδάσκαλος και κορυφαίος θεολόγος και Πατέρας της Εκκλησίας, αφού η χριστιανική του ανατροφή και η πνευματική του πορεία τον οδήγησαν στην Θεία θεωρεία του Αγίου Ευαγγελίου και στην αυστηρή ασκητική ζωή, παράλληλα με το ποιμαντικό, παιδαγωγικό και φιλανθρωπικό του έργο.
Ο πατέρας του Βασίλειος ήταν καθηγητής ρητορικής στη Νεοκαισάρεια και η μητέρα του Εμμέλεια απόγονος οικογένειας Ρωμαίων αξιωματούχων. Στην οικογένεια εκτός από το Βασίλειο υπήρχαν άλλα οκτώ παιδιά. Μεταξύ αυτών, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, ο Όσιος Ναυκράτιος ασκητής και θαυματουργός, η Οσία Μακρίνα και ο Άγιος Πέτρος, Επίσκοπος Σεβαστείας.
Τα πρώτα γράμματα τού τα δίδαξε ο πατέρας του. Συνέχισε τις σπουδές του στην Καισαρεία της Καππαδοκίας, στην Κωνσταντινούπολη και στην Αθήνα. Εκεί σπούδασε γεωμετρία, αστρονομία, φιλοσοφία, ιατρική, ρητορική και γραμματική. Οι σπουδές του διήρκησαν τεσσεράμισι χρόνια. Η ασκητική του ζωή ξεκίνησε ήδη από τα χρόνια όπου φοιτούσε στην Αθήνα. Ο σοφός δάσκαλος του Εύβουλος, εντυπωσιασμένος από την αυστηρή νηστεία του Αγίου, και μετά την παραίνεσή του, λέγεται ότι έγινε Χριστιανός.
Συμφοιτητές του ήταν και δύο νέοι που έμελλε να διαδραματίσουν σπουδαίο ρόλο στην ιστορία. Ο ένας, φωτεινός Άγιος και Μέγας Πατέρας της Εκκλησίας, ο Θεολόγος Γρηγόριος και ο άλλος μελανός στον αντίποδα, προδότης του Ιησού, ειδωλολάτρης και διώκτης των Χριστιανών, ο Ιουλιανός ο Παραβάτης. Κατά την διάρκεια αυτών των ετών, ο Άγιος Βασίλειος και ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος ανέπτυξαν μεγάλη και ισχυρή φιλία. Ταυτόχρονα με τις σπουδές τους, είχαν ιεραποστολική δράση. Διοργάνωναν χριστιανικές συγκεντρώσεις, στις οποίες ανέλυαν θρησκευτικά ζητήματα. Ίδρυσαν επίσης και τον πρώτο φοιτητικό χριστιανικό σύλλογο.
Άγιος Βασίλειος ο Μέγας – Συνέχεια Βίου
Επέστρεψε στην Καισαρεία το καλοκαίρι του 356 μ.Χ. και συνεχίζοντας την παράδοση του πατέρα του, έγινε καθηγητής της ρητορικής. Το 358 μ.Χ., επηρεασμένος από τον θάνατο του αδελφού του μοναχού Ναυκρατίου, καθώς και με την παρότρυνση της αδελφής του Μακρίνας, βαπτίζεται Χριστιανός και αποφασίζει να αφιερώσει τον εαυτό του στην ασκητική πολιτεία. Αποσύρθηκε λοιπόν σε ένα κτήμα της οικογενείας του στον Πόντο.
Χαρακτηριστικό της μεγαλοψυχίας του είναι ότι μετά την βάπτισή του δώρισε στους φτωχούς και στην Εκκλησία το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του. Το φθινόπωρο του ίδιου έτους ξεκινά ένα οδοιπορικό σε γνωστά κέντρα ασκητισμού της Ανατολής — Αίγυπτο, Παλαιστίνη, Συρία και Μεσοποταμία — επιθυμώντας να συναντήσει πολλούς ασκητές και μοναχούς για να γνωρίσει τον τρόπο ζωής τους.
Όταν γύρισε στον Πόντο από το ταξίδι αυτό, μοίρασε και την υπόλοιπη περιουσία του και αποσύρθηκε στο κτήμα του, επιθυμώντας να ζήσει πλέον ως μοναχός. Εκεί έγραψε τους: «Κανονισμούς δια τον Μοναχικόν βίον», κανόνες που ρυθμίζουν την ζωή στα μοναστήρια μέχρι τις μέρες μας.
Με την υψηλή του κατάρτιση στην Ορθόδοξη Πίστη και τον ασκητικό, θαυμαστό του βίο, η φήμη του Αγίου Βασιλείου εξαπλώθηκε με τον καιρό σε όλη την Καππαδοκία. Έτσι και ο Μητροπολίτης της Καισαρείας Ευσέβιος, πραγματοποιώντας τη Θεία Βούληση αλλά και αυτή των χριστιανών της περιοχής, χειροτόνησε το 364 μ.Χ. τον Άγιο Βασίλειο πρεσβύτερο.
Το 370 μ.Χ., μετά τον θάνατο του Ευσεβίου και σε ηλικία 41 ετών, τον διαδέχθηκε ο Άγιος Βασίλειος στην επισκοπική έδρα, με τη συνδρομή του Ευσεβίου επισκόπου Σαμοσάτων και του Γρηγορίου επισκόπου Ναζιανζού.
Ως επίσκοπος, είχε να αντιμετωπίσει την ισχυρή παρουσία των Αρειανών και τις αιρετικές πιέσεις του Αυτοκράτορα Ουάλη, ο οποίος προσπαθούσε να επιβάλει τον Ομοιανισμό. Ο Άγιος Βασίλειος ήρθε σε επικοινωνία με τον Μέγα Αθανάσιο, τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας, καθώς και με τον Πάπα Ρώμης Δάμασο, υπερασπιζόμενος τη διδασκαλία της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας.
Άγιος Βασίλειος ο Μέγας – Μέρος Γ’
Ο Άγιος Βασίλειος βοηθούσε πάντοτε τους αδικημένους και κουρασμένους, τους πεινασμένους και τους αρρώστους, ανεξάρτητα από το γένος, τη φυλή και το θρήσκευμα. Το όραμά του έγινε πραγματικότητα με τη δημιουργία της περίφημης «Βασιλειάδας» — ενός πρότυπου ιδρύματος που περιλάμβανε νοσοκομείο, ορφανοτροφείο, γηροκομείο και ξενώνα για φτωχούς και αρρώστους. Το προσωπικό του ιδρύματος ήταν εθελοντές και όλα προσφέρονταν δωρεάν.
Ο Άγιος Βασίλειος υπήρξε θεολόγος, ασκητής, κοινωνικός εργάτης, λειτουργικός ποιητής και δάσκαλος. Η δράση του εκτεινόταν σε κάθε πτυχή της εκκλησιαστικής ζωής. Πορεύτηκε με αυστηρότητα, διάκριση και ανεξικακία, μέχρι την τελευτή του.
Παρέδωσε το πνεύμα του την 1η Ιανουαρίου του 379 μ.Χ., σε ηλικία μόλις 49 ετών. Ο θάνατός του βύθισε στο πένθος το ποίμνιό του και όλο τον ορθόδοξο κόσμο. Στην κηδεία του παρευρέθηκε πλήθος λαού, πιστών και ακόμη και αλλοδόξων.
Η Εκκλησία τιμά την μνήμη του κάθε 1η Ιανουαρίου, ενώ από το 1081 μ.Χ. συνεορτάζεται μαζί με τους Αγίους Ιωάννη τον Χρυσόστομο και Γρηγόριο τον Θεολόγο ως Τρεις Ιεράρχες στις 30 Ιανουαρίου, προστάτες της Παιδείας.
🕊️ Με σοφία, στο απολυτίκιό του αναφέρεται:
«... τα των ανθρώπων ήθη κατεκόσμησας...».
🪔 Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος τον αποκαλεί στον επιτάφιό του:
«παιδαγωγό της νεότητος».
Θαυμαστά γεγονότα από τον βίο του Αγίου Βασιλείου
1. Ιουλιανός ο Παραβάτης
Όταν ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, ο ασεβής και διώκτης των Χριστιανών, πέρασε από την Καισάρεια πηγαίνοντας στην Περσία, ο Άγιος Βασίλειος πήγε μαζί με τον λαό να τον τιμήσει. Επειδή δεν είχε τίποτε να του προσφέρει, του έδωσε τρεις κριθαρένιους άρτους. Ο Ιουλιανός, ειρωνικά, του ανταπέδωσε... χόρτα. Ο Άγιος απάντησε:
«Εμείς, βασιλιά, ό,τι μας ζήτησες, από εκείνο που τρώμε, σου το προσφέραμε· κι εσύ μας αντάμειψες από εκείνο που τρως».
Ο Ιουλιανός απείλησε να κάψει την πόλη. Ο Άγιος Βασίλειος τότε μάζεψε τον λαό, πρόσταξε νηστεία και προσευχή και είδε σε οπτασία την Παναγία να καλεί τον Άγιο Μερκούριο να φονεύσει τον Ιουλιανό.
Την επομένη, το λείψανο του Αγίου Μερκουρίου είχε εξαφανιστεί από το ναό του, και λίγο αργότερα ήρθε η είδηση:
Ο Ιουλιανός σκοτώθηκε πολεμώντας στην Περσία.
Ο λαός ήθελε να αφήσει τα δώρα του για τον τύραννο, για φιλανθρωπία. Ο Άγιος μοίρασε το 1/3 πίσω στον λαό και με τα υπόλοιπα ίδρυσε: πτωχοτροφεία, ξενοδοχεία, νοσοκομεία, γηροτροφεία και ορφανοτροφεία.
2. Ουάλης και οι Αρειανοί
Μετά τον Ιουλιανό τον Παραβάτη, βασίλευσε για λίγο ο θεοσεβής Ιοβιανός και μετά οι αδελφοί Ουαλεντιανός και Ουάλης, ο οποίος ήταν Αρειανός και διώκτης των Ορθοδόξων.
Ο Ουάλης προσπάθησε να υποτάξει και τον Άγιο Βασίλειο με απειλές. Ο έπαρχος Μόδεστος του είπε:
«Είναι ευκολότερο να μαλακώσεις το σίδερο, παρά τη γνώμη του Βασιλείου».
Την ημέρα των Θεοφανείων, ο ίδιος ο αυτοκράτορας πήγε να τον παρακολουθήσει στον ναό. Εντυπωσιάστηκε από την τάξη, τη σεμνότητα και τη δύναμη του λόγου του Αγίου και φάνηκε να αλλάζει στάση. Οι Αρειανοί όμως τον επηρέασαν ξανά και ετοίμασε διάταγμα εξορίας.
Όμως... το χέρι εκείνου που θα υπέγραφε ξεράθηκε και το παιδί του αρρώστησε βαριά. Ο Άγιος θεράπευσε και τους δύο, κι ο Ουάλης φοβήθηκε και έκανε πίσω.
Αργότερα, όταν ο Ουάλης χώρισε την Καππαδοκία σε δύο επαρχίες για πολιτικούς λόγους, οι Αρειανοί βρήκαν αφορμή να ορίσουν δικό τους Μητροπολίτη στα Τύανα, τον Άνθιμο. Ο Άγιος Βασίλειος, με πραότητα, παρέμεινε ειρηνικός και κράτησε μόνο την Καισάρεια.
Λίγο μετά, η δικαιοσύνη του Θεού φανερώθηκε: ο Άνθιμος πέθανε και οι επαρχίες επανενώθηκαν.
Ο Άγιος χειροτόνησε τότε τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο ως επίσκοπο στα Σάσιμα.
3. Ο Ναός της Νικαίας
Αργότερα, οι Αρειανοί επίσκοποι, με την άδεια του Ουάλη, έδιωξαν τους Ορθοδόξους από τον Μητροπολιτικό Ναό της Νικαίας. Ο Άγιος Βασίλειος πήγε προσωπικά, με εντολή να λύσει τη διαφορά δίκαια.
Πρότεινε το εξής:
Να κλειδωθεί ο Ναός, να προσευχηθούν πρώτα οι Αρειανοί για να ανοίξουν οι πύλες. Αν δεν ανοίξουν, να προσευχηθούν οι Ορθόδοξοι.
Οι Αρειανοί προσευχήθηκαν τρεις ημέρες χωρίς αποτέλεσμα.
Μετά προσευχήθηκε ο Άγιος Βασίλειος με τον Ορθόδοξο λαό. Όταν είπε:
«Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς τῶν Χριστιανῶν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων»,
οι πόρτες άνοιξαν θαυματουργικά! Οι Αρειανοί έμειναν άφωνοι, και πολλοί μεταστράφηκαν στην Ορθοδοξία.
4. Όσιος Εφραίμ ο Σύρος
Ο Όσιος Εφραίμ ο Σύρος, μαθαίνοντας τα θαύματα του Αγίου Βασιλείου, παρακάλεσε τον Θεό να του αποκαλύψει ποιος είναι.
Είδε τότε μια στήλη πυρός που έφθανε ως τον ουρανό, και άκουσε φωνή:
«Καθώς την πυρίνην ταύτην στήλην, τοιούτος είναι ο Μέγας Βασίλειος».
Ήρθε τότε από την έρημο στην Καισάρεια, με έναν διερμηνέα. Μόλις είδε τον Άγιο Βασίλειο με τα αρχιερατικά του άμφια, σκέφτηκε να φύγει, θεωρώντας πως πρόκειται για άνθρωπο κοσμικό. Τότε όμως ο Άγιος έστειλε έναν διάκονο και του είπε να τον φωνάξει με το όνομά του.
Ο Όσιος Εφραίμ κατάλαβε ότι είναι πράγματι άνθρωπος του Θεού, μπήκε στο Άγιο Βήμα, τον ασπάστηκε και συνομίλησαν για θεία νοήματα.
Ο Εφραίμ του ζήτησε ως χάρη να του δώσει με προσευχή την ικανότητα να μιλήσει ελληνικά. Ο Άγιος προσευχήθηκε — και ο Όσιος μίλησε ελληνικά αμέσως!
Κατόπιν, ο Άγιος Βασίλειος τον χειροτόνησε Ιερέα, και τον διερμηνέα του Διάκονο.
5. Μιμητής Χριστού – Τα τελευταία του χρόνια
🔹 Ο άρχοντας και η χήρα
Όταν παρατήρησε έναν τοπικό άρχοντα για μια αδικία σε χήρα γυναίκα και δεν συμμορφώθηκε, ο Άγιος του προφήτεψε:
«Όπως εσύ μένεις ασυγκίνητος, έτσι κι όταν εσύ θα έχεις ανάγκη, δε θα σου συμπαρασταθεί κανείς».
Αυτό συνέβη: αργότερα συνελήφθη από τον βασιλιά και ζητούσε βοήθεια. Θυμήθηκε τα λόγια του Αγίου, τον παρακάλεσε, κι ο Άγιος προσευχήθηκε γι' αυτόν. Ο βασιλιάς, συγκινημένος, τον άφησε ελεύθερο και ο άρχοντας επανόρθωσε την αδικία.
🔹 Η αμαρτωλή γυναίκα και το γράμμα
Μια γυναίκα του έδωσε γραμμένο χαρτί με τις αμαρτίες της, επειδή ντρεπόταν να τις εξομολογηθεί. Ο Άγιος κράτησε το γράμμα καθ’ όλη τη Θεία Λειτουργία.
Μετά, της το επέστρεψε καθαρό, εκτός από μία μόνο βαριά αμαρτία.
Την έστειλε στον Όσιο Εφραίμ για να δεηθεί και γι’ αυτήν. Ο Εφραίμ όμως της είπε:
«Πήγαινε πίσω στον Βασίλειο· εκείνος σου έσβησε όλα τα άλλα, και μπορεί και αυτό».
Η γυναίκα γύρισε — όμως βρήκε τον Άγιο νεκρό, στο φέρετρό του.
Έριξε το γράμμα στα πόδια του και έκλαιγε φωνάζοντας.
Τότε ένας ιερέας άνοιξε το γράμμα — ήταν πια εντελώς λευκό.
🔹 Ο Εβραίος γιατρός Ιωσήφ
Την τελευταία μέρα της ζωής του, ρώτησε τον φίλο του, Ιουδαίο γιατρό Ιωσήφ, πόσο του απομένει.
Ο γιατρός είπε: «Μέχρι τη δύση θα έχεις φύγει».
Ο Άγιος απάντησε:
«Αν ζήσω ως αύριο, θα πιστέψεις στον Χριστό;»
— «Ναι», του είπε.
Ο Άγιος προσευχήθηκε, και έζησε μέχρι το επόμενο πρωί.
Τότε βάπτισε τον Ιωσήφ με το όνομα Ιωάννης, μαζί με όλη την οικογένειά του.
🔹 Η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου
Ο Άγιος Βασίλειος, βλέποντας ότι ο λαός δεν μπορούσε να παρακολουθεί την εκτενή Λειτουργία του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, προσευχήθηκε να βρει λύση.
Σε οπτασία, είδε τον Κύριο με τους Αποστόλους να τελούν Θεία Λειτουργία με συντετμημένες ευχές.
Έτσι συνέθεσε τη γνωστή Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, που τελείται:
-
1η Ιανουαρίου (εορτή του)
-
5 Κυριακές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής
-
Μ. Πέμπτη και Μ. Σάββατο
-
Παραμονές Χριστουγέννων και Θεοφανείων
🔚 Παρέδωσε το πνεύμα στον Θεό την 1η Ιανουαρίου 379, σε ηλικία 49 ετών.
🕊️ Η μνήμη του τιμάται στις 1 Ιανουαρίου και μαζί με τους άλλους δύο Τρεις Ιεράρχες στις 30 Ιανουαρίου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου